STCV: Al zestien jaar een schildpad met vleugels

Drukkersmerk en impressum

Al sinds 2000 werkt het STCV-project aan het beschrijven van de boekproductie in Vlaanderen tot 1801. Het project koos bij de start het drukkersmerk van Hendrick van Hastens als logo. De vliegende schildpad draagt als motto 'cunctando propero', ik haast me langzaam. De projectcatalografen van het eerste uur wisten dat er maar één manier was om de gigantische taak te volbrengen: gestaag doorwerken. Eerst met twee, later nog met één projectcatalograaf.

Tegenwoordig groeit de STCV vooral ook in samenwerkingsverband, waarbij catalografen van de deelnemende bibliotheken zelf de primaire invoer doen, ondersteund door de projectmedewerker bibliografische ontsluiting van de Vlaamse Erfgoedbibliotheek. Die gezamenlijke aanpak werkt: sinds de inbedding van het STCV-project in de Vlaamse Erfgoedbibliotheek in 2009 steeg het aantal titelbeschrijvingen van 11.000 naar 23.000. Per jaar worden er zo’n 3.500 exemplaren verwerkt. Maar wat zit er vandaag, heel concreet, in de catalogus?

Chronologische spreiding

De focus van het project lag in de eerste tien jaar vooral op de zeventiende eeuw. De laatste jaren werden er echter ook enkele collecties in hun geheel verwerkt, waardoor vooral het aandeel van de achttiende eeuw sterk toeneemt. Maar u vindt dus ook incunabels en zestiende-eeuwse drukken in de databank:

Staafdiagram

De piek in de late achttiende eeuw komt door de stroom van pamfletten die verscheen in die woelige periode. Het verzet tegen de Oostenrijkse regering, de Brabantse Omwenteling, de Franse verovering en de Boerenkrijg zorgen voor een echte publicatiestrijd.

Geografische spreiding

StaafdiagramAl die publicaties werden gedrukt op verschillende plaatsen in Vlaanderen. Uit de statistieken blijkt wat de Vlaamse drukkerscentra zijn, met Antwerpen als uitschieter.

Op sommige werken vinden we geen plaats van uitgave (aangeduid met ‘s.l.’ voor ‘sine loco’), maar hebben we een sterk vermoeden dat ze waarschijnlijk bij ons gedrukt werden. Dan worden ze ook opgenomen, net als titels die naast een drukkersadres buiten Vlaanderen ook een Vlaamse boekverkoper vermelden.

En dan is er nog het fenomeen van de schijnadressen. Sommige boeken werden in het buitenland gedrukt, maar vermelden een 'Vlaams' adres. Of er is sprake van een totaal fictief adres in een werk dat waarschijnlijk in Vlaanderen gedrukt werd. Ook die titels komen in de STCV.

Collecties

Het gedetailleerde overzicht van alle verwerkte collecties en de locaties waar STCV momenteel actief is, werken we regelmatig bij. Een aantal kleinere collecties is al in zijn geheel verwerkt, dus alle Vlaamse drukken van vóór 1801. In grote collecties, waar het project in de loop der jaren vaak al een tweede keer is gepasseerd, gaat het meestal over de periode 1601-1701.

Staafdiagram

Ook exemplaren uit de Koninklijke Bibliotheek van België en uit buitenlandse bibliotheekcollecties zijn te vinden in de catalogus. Die zijn daar meestal aan toegevoegd door STCV-anciens in het kader van onderzoek. Uitzondering is de Folger Shakespeare Library (Washington, DC), waar binnen een samenwerking alle 731 Vlaamse drukken uit de zeventiende eeuw werden ingevoerd.

Over STCV - Bibliografie van het handgedrukte boek

Logo STCVDe Short Title Catalogus Vlaanderen (stcv.be) is een paradepaardje van de Vlaamse Erfgoedbibliotheek. Sinds 2009 zetten we dit ambitieuze project voor het in kaart brengen van de Vlaamse boekproductie voort binnen onze vaste werking. Maar het STCV-project ging al van start in 2000.

In zestien jaar tijd groeide de databank aan tot 23.000 zeer grondige en nauwkeurige titelbeschrijvingen. Daarbij gingen 42.000 exemplaren letterlijk door de handen van de catalografen, want STCV-beschrijvingen worden alleen gemaakt op basis van 'het echte boek'. Zo maken we langzaam maar zeker een reconstructie van wat er tot 1801 in Vlaanderen gedrukt is, aan de hand van exemplaren die bewaard zijn gebleven in de erfgoedbibliotheken die participeren in het project.

Zo'n belangrijke wetenschappelijke bron verdient het om aangenaam bruikbaar te zijn, en gekend bij onderzoekers en bibliothecarissen. Daarom hebben we in het afgelopen jaar extra aandacht besteed aan het verbeteren van de databank, de nieuwe online catalogus, en bijkomende hulpmiddelen en documentatie. We brengen die voor het voetlicht in een reeks berichten op onze website.

De berichten in deze serie

  1. Een nieuwe jas voor STCV
  2. STCV: Al zestien jaar een vliegende schildpad
  3. STCV goes (even more) digital: links naar online exemplaren en catalogi
  4. STCV-manual: uitgebreide handleiding catalografie oude drukken
  • Nieuwsbericht
  • |
  • 08-06-2016
  • |
  • David Coppoolse (Vlaamse Erfgoedbibliotheek)