Waarderingstraject wiskundige oude drukken

Voorpagina van Wisconstige Gedachtenissen van Simon Stevin uit 1608

In 2020 is het precies 400 jaar geleden dat de wiskundige Simon Stevin overleed. Om de wereld waarin deze bekende Bruggeling leefde en schreef beter te begrijpen waarderen vijf erfgoedbibliotheken hun collectie wiskundige oude drukken. De kennis die we tijdens het traject op het spoor komen, vormt het vertrekpunt voor een virtuele tentoonstelling op Flandrica.be.

Stevin wie?

Simon Stevin (spreek uit als Steven) was een ware pionier in de wiskunde tijdens de late zestiende en vroege zeventiende eeuw in de Lage Landen én daarbuiten. Zijn werken zoals Wisconstighe Ghedachtenissen zijn onmogelijk weg te denken uit de geschiedenis van de wetenschappen. Zijn astronomisch werk of het boekhoudkundige boekje Tafelen van interest demonstreren het veelzijdige karakter van deze vroegmoderne humanist.

In zijn geboortestad Brugge opent eind augustus een tentoonstelling rond deze illustere figuur ter herdenking van zijn 400ste sterfdag. Op deze expo, waaraan ook enkele partners van dit traject meewerken, kan je de eerste drukken van al zijn werken bewonderen. 

In het waarderingstraject staat niet Stevin zelf centraal, maar de intellectuele wereld waarin hij leefde. Door de wiskundige werken te bestuderen die van de pers rolden tijdens de periode dat ook Stevin werkzaam was (1570-1620) komen we meer te weten over de context waarin hij zijn ideeën ontwikkelde.

Welke wiskundige oude drukken?

Stevins diverse publicatielijst bewijst het: tijdens deze periode omvat wiskunde veel meer dan wat wij nu onder die term verstaan. De verschillende 'wetenschappen' (wiskunde, natuurkunde, bouwkunde enz.) waren toen helemaal niet zo scherp afgebakend als vandaag. Maar hoe konden we dan bepalen welke oude drukken relevant waren voor het waarderingstraject?

We riepen de hulp in van vier academici die samen heel wat expertise rond wiskunde, wetenschapsgeschiedenis en erfgoed bezitten. Zij legden vast hoe we op een wetenschappelijk verantwoorde manier konden bepalen welke werken in aanmerking kwamen. Ze vertrokken hierbij van zes velden binnen de wiskunde in brede zin. Voor elk veld gaven ze een aantal belangrijke wiskundigen, onder hen een flink aantal figuren uit onze contreien. De rijkdom van de collecties in Vlaanderen situeert zich immers vaak net in de vele publicaties die vooral lokaal circuleerden.

Begin 2020 konden we zo een corpus van zo'n 250 oude drukken afbakenen. Samen vormen ze de collectie die we in dit traject waarderen.

Hoezo waarderen?

Bij waarderen onderzoek je de betekenissen die een bepaalde collectie - hier wiskundige oude drukken uit 1570-1620 - draagt voor verschillende groepen in de samenleving. Aan de hand van criteria zoals historische waarde, gebruikswaarde, zeldzaamheid, toestand enz. leg je vast waarin net de waarde van die collectie bestaat. Dit levert je heel wat informatie op over de collectie en geeft je bovendien een caleidoscopisch beeld van het belang van dit bibliothecaire erfgoed. 

Wie meer wilt weten over waarderen, kan terecht in de toolbox Wijzer Waarderen van de Vlaamse Erfgoedbibliotheken.

Wie waardeert?

Vijf erfgoedbibliotheken engageerden zich om hun collectie onder de loep te nemen, namelijk Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience, KU Leuven Bibliotheken, de Universiteitsbibliotheek Gent, de Openbare Bibliotheek Brugge en het Museum Plantin-Moretus. Samen met de Vlaamse Erfgoedbibliotheken namen zij in het najaar van 2019 het initiatief tot het traject. In maart-april 2020 nemen ze elk hun collectie wiskundige oude drukken onder de loep. 

Om de uiteenlopende betekenissen van de collectie te kunnen duiden betrekken we bovendien allerlei belanghebbenden. Zo geven we aan de bredere erfgoedgemeenschap een stem in het traject. Het gaat bijvoorbeeld over wiskundeleraars, wetenschapsjournalisten, ingenieur-architecten enz. Op woensdag 27 mei gaan zij in Gent aan de slag met de collectie.

Wat levert het op?

Tijdens dit waarderingstraject hopen we in de eerste plaats nieuwe informatie te verzamelen over wiskundige oude drukken uit 1570-1620. De resultaten zullen we duurzaam bewaren in de vernieuwde Collectiewijzer Erfgoedbibliotheken, die eind 2020 gelanceerd wordt. Tegelijkertijd biedt het traject aan de Vlaamse Erfgoedbibliotheken de uitgelezen kans om haar waarderingsmethodiek te testen en te verfijnen.

Maar we kijken vooral uit naar de rondleiding door de collectie die we op Flandrica.be voorzien. In deze virtuele tentoonstelling zetten we een aantal wiskundige oude drukken uit het traject in de kijker. De lancering van de rondleiding is gepland eind augustus, parallel met de tentoonstelling over Stevin te Brugge.

 

Details
Soort activiteit 
Project
Looptijd 
09-2019 - 08-2020
Aanvullende informatie 

Hartelijk dank aan iedereen die het traject met advies, hulp en bereidwillige medewerking naar een hoger niveau tilden!

 

Experten

Ad Meskens (AP Hogeschool)

Maarten Van Dyck (UGent)

Geert Vanpaemel (KU Leuven)

Jean Paul Van Bendegem (em. VUB / UGent)

 

Belanghebbenden

Volgt nog.

 

Guido Vanden Berghe (curator tentoonstelling te Brugge)

Vlaamse Erfgoedbibliotheken
Beleidsperiode 
Rol 
Projectleiding
Zie ook
  • Activiteit
  • |
  • 11-02-2020