Een charter voor het boek: mens versus boek bij conservering en restauratie

TitelEen charter voor het boek: mens versus boek bij conservering en restauratie
PublicatietypeHoofdstuk boek
Publicatiejaar1990
AuteursWouters, Jan
BoektitelRijkdom bedreigd
Pagina's27-35
UitgeverGemeentekrediet
PlaatsBrussel
ISBN90-5066-066-5
SamenvattingDe vaak complexe problematiek van de conservering en restauratie van een boek zou in ideale omstandig heden door drie specialisten moeten worden overlegd: een boekhistoricus, een restaurateur en een chemicus. Ieder boek uit de pre-machinale tijd is immers aIs materieel voorwerp uniek en een bron van informatie, in zijn geheel en in zijn delen, en moet zodanig worden behandeld dat deze informatie niet verloren gaat. De praktijk laat een zo uitgebreide expertise jammer genoeg meestal niet toe. Dit artikel legt uit waarom het niet aangaat al te gemakkelijk bepaalde beslissingen te nemen rond conservering en restauratie van een boek en formuleert tien uitgangspunten: 1. Op de eerste plaats moet voor het document een aangepaste omgeving worden gecreëerd. Dat betekent dat controle moet worden uitgeoefend op de klimatologische beheersing, hoofdzakelijk temperatuur en vochtigheidsgraad, op de verlichting maar ook op her vermijden van daglicht, en tenslotte op het verwijderen van stof. 2. Het document moet worden beschermd tegen fysische, bioIogische en chemische beschadiging. Aangepaste opbergmaterialen en gecontroleerde omgang met het boek zowel door de gebruiker als door het personeel zijn een eerste vereiste. 3. Wanneer een document beschadigd is, moet worden overlegd of restauratie inderdaad noodzakelijk is, of dat her document voldoende kan worden beschermd door gerichre conserveringsmaatregelen. Tot restauratie mag nooit worden overgegaan tenzij het werkelijk onvermijdelijk is geworden. 4. Iedere beslissing zou moeten gesteund zijn op overleg tussen een boekhistoricus, een restaurateur en een chemicus. 5. Wanneer de beslissing voor restauratie is genomen, moet het document in zijn oorspronkelijke staat worden bestudeerd en moeten de details die enig historisch belang kunnen hebben, schriftelijk en zo mogelijk ook fotografisch worden gedocumenteerd. 6. Bij restauratie is het niet alleen nodig dat de levensduur van het document wordt verlengd, maar dat bij deze behandeling de visuele en tactiele eigenheid van het document in principe niet wordt verstoord. Daarbij zijn de keuze van de materialen, de gebruikte technieken en, voor zover mogelijk, de reversibiliteit van de behandeling, van kapitaal belang. Het noteren van gedane ingrepen en gebruikte materialen is onontbeerlijk. 7. Wanneer nieuwe structurele elementen moeten worden ingevoerd, moet het oude materiaal zorgvuldig worden gerecupereerd en voor later onderzoek ter beschikking worden gehouden. 8. Het esthetisch aspect bij een restauratie kan voor bepaalde werken belangrijk zijn, maar er mag nooit informatie aan worden opgeofferd. Geenszins mag al dan niet anachronistische versiering worden geïntroduceerd en de restauratie moet steeds herkenbaar blijven. Restauratie is nooit doel op zich, maar steeds slechts één van de mogelijke middelen om een boek in zijn integriteit te bewaren. 9. Conservering betreft naast het fysieke voorwerp ook het document als informatiedrager zelf. Al te vaak wordt onvoldoende aandacht besteed aan efemera die slechts voor een zeer plaatselijke en toevallige aangelegenheid zijn bedoeld, maar interessante informatie kunnen leveren zowel voor lokale geschiedenis als voor algemene beschavingsgeschiedenis. 10. Ieder beheerder van een collectie, elke privé-verzamelaar of handelaar moet er zich rekenschap van geven dat hij of zij slechts een kortstondige gebruiker is in de eeuwenlange geschiedenis van het document en de taak heeft die lange geschiedenis aan de komende eeuwen door te geven (zonder dat eenieder daar zo nodig een nadrukkelijk "stempel" op moet drukken).
ToelichtingCatalogus tentoonstelling ' Rijkdom bedreigd '; Werkgroep Preservering, Conservering en Restauratie van de Archiefsectie van de Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek-, Archief- en Documentatiewezen.
Citekey1641
  • Documentatie
  • |
  • 28-01-2011