Fotoalbum

Alle erfgoedbibliotheken hebben hun eigen thematisch of regionaal collectieprofiel. Met doordachte aankopen en een uitgekiend schenkingenbeleid wordt hun verzameling uitgebouwd en verrijkt.

Each heritage library has its individual thematic or regional profile. Collections are expanded and enriched via carefully considered acquisitions and a well thought-out donation policy.

Vele erfgoedbibliotheken zijn schatplichtig aan de gedrevenheid van bibliofiele verzamelaars. Ook hedendaagse bibliofiele uitgaven in een bijzondere uitvoering worden er zorgvuldig bewaard.

Many heritage libraries owe thanks to the zeal of bibliophile collectors. They also preserve modern bibliophile editions, books executed in exceptional formats.

Het bezit van een bibliotheek wordt volgens strikte regels beschreven in een catalogus. Vroeger gebeurde dit op steekkaarten die in speciale kasten terechtkwamen. Wie vandaag een publicatie wil terugvinden kan de online catalogus meestal van thuis uit raadplegen.

A library’s assets are described in a catalogue according to strict rules. This used to be done on index cards kept in special cabinets. Today, online catalogues are used, allowing readers to locate publications from home.

Om collecties beter te beschermen en te ontsluiten worden belangrijke, kwetsbare of veel gebruikte stukken gedigitaliseerd. Het origineel hoeft niet langer gehanteerd te worden en de digitale kopie kan via het web wereldwijd beschikbaar worden gesteld. Dankzij automatische tekenherkenning wordt de tekst doorzoekbaar.

Om collecties beter te beschermen en te ontsluiten worden belangrijke, kwetsbare of veel gebruikte stukken gedigitaliseerd. Het origineel hoeft niet langer gehanteerd te worden en de digitale kopie kan via het web wereldwijd beschikbaar worden gesteld. Dankzij automatische tekenherkenning wordt de tekst doorzoekbaar.

Om collecties beter te beschermen en te ontsluiten worden belangrijke, kwetsbare of veel gebruikte stukken gedigitaliseerd. Het origineel hoeft niet langer gehanteerd te worden en de digitale kopie kan via het web wereldwijd beschikbaar worden gesteld. Dankzij automatische tekenherkenning wordt de tekst doorzoekbaar.

Important, vulnerable or frequently used titles are digitised to protect them and make them more available. Originals no longer need to be manipulated and digital copies can be accessed globally via the internet. Automatic character recognition allows ‘paper’ text to be searched.

In hun boeken kleven of stempelen verzamelaars vaak een ex libris met hun naam en een figuratieve, emblematische afbeelding. Ook in oude boeken komen dergelijke herkomstmerken voor. Het zijn eersterangsbronnen voor onderzoekers van de historische leescultuur.

In hun boeken kleven of stempelen verzamelaars vaak een ex libris met hun naam en een figuratieve, emblematische afbeelding. Ook in oude boeken komen dergelijke herkomstmerken voor. Het zijn eersterangsbronnen voor onderzoekers van de historische leescultuur.

Collectors often paste or stamp an ex libris with their name and a figurative, emblematic image in their books. Such provenance marks are also found in historical books and serve as a primary source for researchers of the reading cultures of the past.

Gedrukte boeken zijn opgebouwd uit katernen, die uiteenlopende formaten kunnen hebben. Het grootst zijn folianten, waarvan de katernen vier pagina’s tellen. Die verkrijg je door een vel papier in twee te plooien. Een extra vouw leverde een kwarto van acht pagina’s op, een derde plooi een octavo van zestien bladzijden.

Gedrukte boeken zijn opgebouwd uit katernen, die uiteenlopende formaten kunnen hebben. Het grootst zijn folianten, waarvan de katernen vier pagina’s tellen. Die verkrijg je door een vel papier in twee te plooien. Een extra vouw leverde een kwarto van acht pagina’s op, een derde plooi een octavo van zestien bladzijden.

Printed books are made up of quires, which can have varying formats. The largest ‘folio’ format consist of four pages. It is created by folding a sheet of paper once. An additional fold results in a ‘quarto’ format of eight pages and a third fold in an ‘octavo’ format of sixteen pages.

Boekbanden werden vroeger vooral met leer of perkament bekleed. Deze bandbekleding kon nog bestempeld worden. Het gebruik van bladgoud gaf de banden een karakteristieke
schittering. Ook hedendaagse boekbinders springen creatief met goudstempeling om.

Boekbanden werden vroeger vooral met leer of perkament bekleed. Deze bandbekleding kon nog bestempeld worden. Het gebruik van bladgoud gaf de banden een karakteristieke
schittering. Ook hedendaagse boekbinders springen creatief met goudstempeling om.

Books used to be bound in leather or parchment. The binding was sometimes tooled, using gold leaf to give books their characteristic sparkle. Contemporary book binders use gold tooling rather creatively.

Het handschrift of manuscript is het boek van de middeleeuwen. Teksten werden met de hand geschreven en gekopieerd, meestal op perkament. De boekverluchting varieert eindeloos, van gekleurde hoofdletters tot uitgewerkte miniaturen. Elk handschrift is bijgevolg uniek.

Het handschrift of manuscript is het boek van de middeleeuwen. Teksten werden met de hand geschreven en gekopieerd, meestal op perkament. De boekverluchting varieert eindeloos, van gekleurde hoofdletters tot uitgewerkte miniaturen. Elk handschrift is bijgevolg uniek.

In the Middle Ages, all books were manuscripts. Texts were written and copied by hand, usually on parchment. From coloured initials to highly detailed miniatures: the variety of the illuminations knows no bounds. As a result, each manuscript is a unique object.

De Bible Angevine of Anjou-Bijbel is een rijkelijk versierde handschrift dat is ontstaan in het begin van de veertiende eeuw aan het hof van Robert I van Anjou (1277-1343), koning van Napels. Gezien de uitzonderlijke waarde van het handschrift is het vreemd dat het nooit eerder uitvoerig is onderzocht en dat het publiek het eigenlijk nog nooit heeft gezien. De omstandigheden waarin het boek werd bewaard, lieten dat gewoon niet toe.

In de jaren 1450 drukte Johannes Gutenberg met behulp van losse letters zijn befaamde bijbel. Hij stond daarmee aan de wieg van de boekdrukkunst. De drukwerken die in de vijftiende eeuw verschenen noemt men daarom wiegendrukken of incunabelen.

In de jaren 1450 drukte Johannes Gutenberg met behulp van losse letters zijn befaamde bijbel. Hij stond daarmee aan de wieg van de boekdrukkunst. De drukwerken die in de vijftiende eeuw verschenen noemt men daarom wiegendrukken of incunabelen.

Japans papier wordt vervaardigd uit de bast van de moerbeiboom. Het is erg duurzaam en relatief onzichtbaar op een lichte ondergrond. Daarom wordt het vaak gebruikt bij de restauratie van scheuren en gaten in papieren documenten.

Japans papier wordt vervaardigd uit de bast van de moerbeiboom. Het is erg duurzaam en relatief onzichtbaar op een lichte ondergrond. Daarom wordt het vaak gebruikt bij de restauratie van scheuren en gaten in papieren documenten.

Japanese paper is made from fibres of the mulberry tree. It is very durable and nearly invisible when applied to a light background. That makes it ideal for restoring tears and holes in paper documents.

Erfgoedbibliotheken bezitten vaak uitgebreide collecties kranten en tijdschriften. Die worden intensief geraadpleegd. Ze vormen immers een unieke historische bron die bericht over alle facetten van het maatschappelijke leven.

Heritage libraries often hold extensive collections of newspapers and periodicals. As a unique historical source, documenting all facets of life and society, they are consulted intensively.

Oude, kostbare of fragiele werken worden geraadpleegd op een speciaal kussen dat de band en de binding behoedt voor schade. Het loodlint zorgt ervoor dat het boek op de gewenste bladzijde open blijft liggen zonder dat de rug moet worden platgedrukt.

Oude, kostbare of fragiele werken worden geraadpleegd op een speciaal kussen dat de band en de binding behoedt voor schade. Het loodlint zorgt ervoor dat het boek op de gewenste bladzijde open blijft liggen zonder dat de rug moet worden platgedrukt.

Old, valuable or fragile books are consulted on a special pillow to protect the spine and the binding from harm. A book weight (or ‘snake’) ensures that the book remains open on the desired page without crushing the spine.

Oude boeken en andere historisch waardevolle documenten staan nooit in open rek opgesteld. Erfgoedcollecties worden bewaard in speciale kluizen en magazijnen. Om plaats te besparen maakt men gebruik van verrijdbare compactuskasten.

Oude boeken en andere historisch waardevolle documenten staan nooit in open rek opgesteld. Erfgoedcollecties worden bewaard in speciale kluizen en magazijnen. Om plaats te besparen maakt men gebruik van verrijdbare compactuskasten.

Rare books and other valuable historical documents are not stored on open access shelves. Heritage collections are held in closed stacks and special vaults. To utilise the available space efficiently, mobile shelving is used.

Erfgoedbibliotheken bewaren een schat aan historische bronnen waarmee onderzoekers aan de slag kunnen. In hun leeszalen stellen ze ook de nodige naslag- en referentiewerken ter beschikking, in een omgeving die vaak het nuttige aan het aangename paart.

Erfgoedbibliotheken bewaren een schat aan historische bronnen waarmee onderzoekers aan de slag kunnen. In hun leeszalen stellen ze ook de nodige naslag- en referentiewerken ter beschikking, in een omgeving die vaak het nuttige aan het aangename paart.

Heritage libraries house a wealth of historic documents for researchers to consult. They also offer the necessary reference works in their reading room, an environment that often combines business with pleasure.

Het is belangrijk dat een zo breed mogelijk publiek kennis kan maken met erfgoedcollecties in bibliotheken. Daarom worden deze verzamelingen niet alleen ontsloten in catalogi. Ze worden ook zichtbaar en toegankelijk gemaakt via tentoonstellingen, beeldbanken, voordrachten en andere publieksinitiatieven.

Het is belangrijk dat een zo breed mogelijk publiek kennis kan maken met erfgoedcollecties in bibliotheken. Daarom worden deze verzamelingen niet alleen ontsloten in catalogi. Ze worden ook zichtbaar en toegankelijk gemaakt via tentoonstellingen, beeldbanken, voordrachten en andere publieksinitiatieven.

Everyone should be able to get acquainted with special library collections. To facilitate this, dissemination efforts do not stop at cataloguing these collections. They are also made visible and accessible via exhibitions, online repositories, lectures and other initiatives for the public at large.

Erfgoed in bibliotheken kan op allerlei manieren schade oplopen: door water en vuur, onder invloed van licht of van temperatuurschommelingen, maar ook door stof, ongedierte of veelvuldig gebruik. Daarom zijn preserverende maatregelen erg belangrijk; remediëren is dan meestal niet meer nodig.

Erfgoed in bibliotheken kan op allerlei manieren schade oplopen: door water en vuur, onder invloed van licht of van temperatuurschommelingen, maar ook door stof, ongedierte of veelvuldig gebruik. Daarom zijn preserverende maatregelen erg belangrijk; remediëren is dan meestal niet meer nodig.

Special collection items in libraries are at risk of all sorts of damage: from water and fire, from fluctuations in light or temperature, and also from dust, pests or frequent use. With the right measures in place, damage is prevented and curative actions can be avoided.

Door een calamiteit kan een object vochtig worden en gaan schimmelen. Om verdere escalatie of besmetting van andere collecties te voorkomen, worden aangetaste werken in quarantaine geplaatst tot ze behandeld kunnen worden.

Door een calamiteit kan een object vochtig worden en gaan schimmelen. Om verdere escalatie of besmetting van andere collecties te voorkomen, worden aangetaste werken in quarantaine geplaatst tot ze behandeld kunnen worden.

A calamity can cause documents to become damp, making them prone to moulding. To stop mould growth and to prevent spread to other parts of the collection, the affected items are placed in quarantine until treated.

Gebruikers krijgen niet altijd het authentieke document te zien. Zo worden kwetsbare kranten nog maar zelden in de papieren versie ter beschikking gesteld: het alternatief is meestal een microfilm, en steeds meer ook een digitale versie. Ook voor sommige kostbare handschriften of oude drukken doen bibliotheken een beroep op reproducties om het origineel zo goed mogelijk te beschermen.

Gebruikers krijgen niet altijd het authentieke document te zien. Zo worden kwetsbare kranten nog maar zelden in de papieren versie ter beschikking gesteld: het alternatief is meestal een microfilm, en steeds meer ook een digitale versie. Ook voor sommige kostbare handschriften of oude drukken doen bibliotheken een beroep op reproducties om het origineel zo goed mogelijk te beschermen.

Readers are not always handed the authentic document. Fragile newspapers, for example, are less and less consulted in paper form. Microfilm copies and digital renditions serve as a substitute. To help protect the originals, libraries also provide reproductions of valuable manuscripts and rare books.

De bewaarplaats van een document in een erfgoedbibliotheek wordt bepaald door zijn afmetingen en de zorg die het eventueel nodig heeft. Daarom krijgt elk stuk een eigen signatuur of magazijnnummer. Dankzij deze combinatie van letters, cijfers of andere symbolen kan de magazijnier elk werk snel terug vinden.

In a heritage library, the storage location of a document is determined by its dimensions and the special care it may need. Each item receives its own ‘signature’ or shelf mark. This combination of letters, numbers or other symbols allows library assistants to easily retrieve works from the stacks.

Typografie is een synoniem voor boekdrukkunst, maar bij uitbreiding verwijst het ook naar typografische vormgeving. Het opmaken van evenwichtige en aantrekkelijke pagina’s is een
vak op zich, net zoals de toepassing van geschikte lettertypes. Vroeger speelden letterzetters hierbij een belangrijke rol. Vandaag is dit het werk van een grafisch ontwerper.

Typografie is een synoniem voor boekdrukkunst, maar bij uitbreiding verwijst het ook naar typografische vormgeving. Het opmaken van evenwichtige en aantrekkelijke pagina’s is een
vak op zich, net zoals de toepassing van geschikte lettertypes. Vroeger speelden letterzetters hierbij een belangrijke rol. Vandaag is dit het werk van een grafisch ontwerper.

Typography is a synonym for printing with movable type, but it can also refer to page design. The setting of balanced and attractive pages is a trade by itself, as is the application of suitable type faces. This used to be the domain of the compositor or type setter. Today, graphic designers take on this role.

Tot het begin van de negentiende eeuw werden boeken meestal ongebonden verkocht. Het was aan de kopers om een beroep te doen op een ambachtelijke boekbinder. Vanaf 1800 gingen de uitgevers zelf bepalen hoe de banden werden uitgevoerd. Nieuwe technieken maakten het mogelijk om de vormgeving van deze uitgeversbanden af te stemmen op de inhoud van het boek.

Tot het begin van de negentiende eeuw werden boeken meestal ongebonden verkocht. Het was aan de kopers om een beroep te doen op een ambachtelijke boekbinder. Vanaf 1800 gingen de uitgevers zelf bepalen hoe de banden werden uitgevoerd. Nieuwe technieken maakten het mogelijk om de vormgeving van deze uitgeversbanden af te stemmen op de inhoud van het boek.

Until the beginning of the nineteenth century, books were usually sold unbound. It was up to the buyer to approach an artisan binder. From 1800 on, publishers began to determine how bindings were executed. They started to tailor the cover design to the content of the book.

In de negentiende en twintigste eeuw werd papier vooral van houtpulp gemaakt, waardoor documenten uit die periode onvermijdelijk verzuren. Heel wat belangrijke informatie dreigt
hierdoor verloren te gaan. Daarom wordt ze overgezet op een andere drager door middel van microverfilming en digitalisering. Het origineel wordt zoveel mogelijk afgeschermd van externe factoren die de aftakeling kunnen versnellen.

In de negentiende en twintigste eeuw werd papier vooral van houtpulp gemaakt, waardoor documenten uit die periode onvermijdelijk verzuren. Heel wat belangrijke informatie dreigt
hierdoor verloren te gaan. Daarom wordt ze overgezet op een andere drager door middel van microverfilming en digitalisering. Het origineel wordt zoveel mogelijk afgeschermd van externe factoren die de aftakeling kunnen versnellen.

In the nineteenth and twentieth century, paper was made mainly from wood pulp. This kind of paper deteriorates rather fast. Transferring documents to microfilm or digital formats helps preserve the information they hold. The originals must be protected from environmental factors that speed up the decay.

Papier werd lange tijd met de hand geschept. Wanneer je een vel tegen het licht houdt herken je meteen de typerende rasterlijnen die ontstaan door de geweven koperen draden van de schepzeef. Centraal in het blad tref je het watermerk aan. Die figuur verwees meestal naar de molen waar het papier werd vervaardigd.

Papier werd lange tijd met de hand geschept. Wanneer je een vel tegen het licht houdt herken je meteen de typerende rasterlijnen die ontstaan door de geweven koperen draden van de schepzeef. Centraal in het blad tref je het watermerk aan. Die figuur verwees meestal naar de molen waar het papier werd vervaardigd.

For a long time, paper was made by hand. When holding such paper to the light, the typical chain lines made by the woven copper wires from the mould or ‘deckle’ are clearly visible. A watermark is found in the centre of the sheet. The figure usually referred to the mill where the paper was made.

Heel wat erfgoed van morgen, zoals e-books en elektronische tijdschriften, wordt niet langer op papier gepubliceerd, maar in digitale formaten. De duurzame bewaring van e-erfgoed vormt een hele uitdaging door de snel veranderende hard- en software. Met systeemonafhankelijke formaten zoals xml kan de leesbaarheid van informatie in de toekomst beter worden gewaarborgd.

Heel wat erfgoed van morgen, zoals e-books en elektronische tijdschriften, wordt niet langer op papier gepubliceerd, maar in digitale formaten. De duurzame bewaring van e-erfgoed vormt een hele uitdaging door de snel veranderende hard- en software. Met systeemonafhankelijke formaten zoals xml kan de leesbaarheid van informatie in de toekomst beter worden gewaarborgd.

Much of tomorrow’s heritage, like e-books and electronic journals, is no longer published on paper but in digital formats only. The rapid evolution of ICT turns the long term preservation of ‘e-heritage’ into a serious challenge. System-independent formats like XML help ensure the future legibility of information.

Vanaf de middeleeuwen tot in de twintigste eeuw werden documenten geschreven met ijzergallusinkt. Deze zure inkt vreet zich mettertijd doorheen het papier. Een conserverende
inktvraatbehandeling kan de verdere achteruitgang beperken maar niet verhinderen.

From the Middle Ages into the twentieth century, documents were written in iron gall ink. This acidic ink gradually eats its way through the paper. Ink corrosion treatment can slow down the decay, but cannot prevent it entirely.

Erfgoedbibliotheken dragen zorg voor ons gedrukt, geschreven en gedigitaliseerd erfgoed. Dankzij hun inspanningen zijn deze literaire, culturele en wetenschappelijke collecties toegankelijk voor huidige lezers en blijven ze ook bewaard voor volgende generaties.

Heritage libraries care for our printed, written and digital heritage. Through their efforts, these literary, cultural and academic collections are made accessible for today’s readers and preserved for future generations.

Het wetenschappelijk onderzoek en de conservatiebehandeling van de Bijbel van Anjou
worden gerealiseerd door dr. Lieve Watteeuw. Het project wordt gecoördineerd door prof. dr. Jan Van der Stock van Illuminare, Studiecentrum voor Miniatuurkunst (KULeuven) i.s.m. de Faculteit Godgeleerdheid (K.U.Leuven) en het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (Brussel). Het Fonds Inbev-Latour financiert de conservatiebehandeling.

De conservatietechnische problemen van het manuscript zijn meervoudig. De neo-gothische boekband uit het begin van de twintigste eeuw zat te strak en veroorzaakte destructieve plooien in het perkament. 

Het losmaken van de 338 folio’s uit de strakke neogotische boekband was een werk van lange adem. De boekbinderslijm op de katernruggen werd met een emulsie van waterdamp, water en carboxymetyl cellulose losgeweekt. Al snel werd duidelijk dat niet alleen lijm van 100 jaar oud moest werd verwijderd. De conservator stootte ook op donkerder en harde lijmlagen van eeuwenoude vroegere interventies.

De materiële omzwervingen van de codex hebben hun sporen nagelaten op de rug van de katernen, en het boek werd in haar lange bestaan minstens vier maal herbonden. Dat gebeurde bovendien niet steeds op dezelfde manier. Iedere katernvouw van de codex heeft in totaal 64 naaigaatjes. Slechts 9 daarvan werden door de naald van de laatste binder gebruikt (of herbruikt).

Zowel de picturale lagen als het bladgoud, zorgvuldig aangebracht op een licht bolle boluslaag, vertonen aanzienlijke sporen van verlies en craquelures. 

Een behandeling is noodzakelijk om verdere verpulvering en verpoedering van de pigmenten en de inkt te voorkomen. Zoniet dreigen picturale elementen van miniaturen en randversieringen te verdwijnen telkens een folio wordt omgeslagen.

Conservatie en consolidatie van de folio's en de verluchting: Schilfers bladgoud, inktpoeder en blauwe, groene en oranje pigmentkorrels werden opgepikt en in monsterdozen geplaatst, om later te gebruiken bij het onderzoek naar de verfsamenstelling.

De digitalisering werd voor het grootste deel 'in huis' uitgevoerd en in drie fasen opgedeeld. In de eerste fase werden de collectiestukken met de hoogste prioriteit gescand. Deze circa 350 werken waren beschikbaar op het moment dat de pilootversie van de infrastructuur gereed was. Dit liet toe het portaal te testen met een substantieel deel van de bedoelde content. In een tweede en derde fase werden daar telkens nog een honderdtal werken aan toegevoegd.

Concept en coöordinatie: Eva Wuyts
Fotografie: Stefan Tavernier
Redactie: Eva Wuyts, Pierre Delsaerdt

Met dank aan:

Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience, Antwerpen
Museum Plantin-Moretus/Prentenkabinet Antwerpen
Universiteitsbibliotheek Antwerpen
Bibliotheek Abdij Averbode
Openbare Bibliotheek Brugge
Bibliotheca Wittockiana, Brussel
Koninklijk Conservatorium Brussel, Erasmushogeschool
Universiteitsbibliotheek Gent
Provinciale Bibliotheek Limburg, Hasselt
Universiteitsbibliotheek KU Leuven
Stichting De Bethune, Marke
Bibliotheca Wasiana, Sint-Niklaas

Concept and coordination: Eva Wuyts
Photography: Stefan Tavernier
Edited by: Eva Wuyts, Pierre Delsaerdt
Translation: Susanna De Schepper, David Coppoolse

With kind cooperation of:

Heritage Library Hendrik Conscience, Antwerp
Plantin-Moretus Museum/Print Room, Antwerp
Antwerp University Library
Averbode Abbey Library
Bruges Public Library
Bibliotheca Wittockiana, Brussels
Royal Conservatory Brussels
Ghent University Library
Limburg Provincial Library, Hasselt
KU Leuven University Library
De Bethune Foundation, Marke
Bibliotheca Wasiana, Sint-Niklaas

Erfgoedbibliotheken zijn vaak gekend voor hun collecties manuscripten, oude drukken en moderne boekencollecties publicaties. Minder bekend is dat velen onder hen ook periodieken verzamelen zoals kranten en tijdschriften. De betekenis van het begrip 'krant' is echter niet zo eenduidig. Doorheen de geschiedenis durfde een krant al eens van titel of verschijningsvorm wijzigen. Synoniemen zijn bijvoorbeeld dagblad, weekblad, nieuwsblad, gazet of courant. Tegenwoordig wordt drukwerk als ‘krant’ beschouwd als het beantwoordt aan de volgende vier criteria:

1. Uiterlijke kenmerken. Het gaat om een uitgave op krantenpapier, in krantenformaat, met (meestal) een indeling in kolommen.
2. Inhoud. De inhoud heeft een universeel karakter. Kranten berichten over of leveren commentaar op lopende zaken van economische, sociale, politieke of culturele aard. Ze bevatten een verscheidenheid aan artikels en zijn opinievormend.
3. Verspreiding. De uitgave wordt verspreid via een abonnement, bij losse verkooppunten of gratis uitgereikt.
4. Periodiciteit. De verschijning is regelmatig (meestal dagelijks, minstens eenmaal per week) en onder dezelfde titel.

Het projectteam van Flandrica.be bestond uit meer dan vijfentwintig medewerkers van de zes partnerbibliotheken en de Vlaamse Erfgoedbibliotheek. In maart 2011 kwamen zij voor de eerste keer samen.

Iets over de rol van kranten in het dagelijks leven, toen en nu

Iets over de inhoudelijke breedheid van het krantengenre.

* Advertentiebladen

* Anarchistische pers

* Christendemocratische pers

* Clandestiene pers

* Communistische pers

* Coöperatieve pers

* Culturele bladen

* Daensistische pers

* Financieel-economische pers

* Frontbladen

* Gecensureerde pers

* Gelegenheidspublicaties

* Katholieke pers

* Koloniale pers

* Landbouwpers

* Middenstandspers

* Mutualiteitspers

* Oorlogspers

* Parochiebladen

* Pers van de christelijke arbeidersbeweging

* Satirische pers

* Studentenbladen

* Toeristische bladen

* Ultramontaanse pers

* Unionistische pers

* Verenigingsbladen

* Vlaamsgezinde pers

* Waalsgezinde pers

Voor de tentoonstelling in M Leuven worden de mooiste folio's van de Anjoubijbel op een frame gemonteerd. De tentoonstelling Bijbel van Anjou - Napels 1340 - een koninklijk handschrift ontsluierd bevat meer dan honderd sublieme miniaturen die voor de allereerste keer, en meteen ook voor het laatst, aan het grote publiek getoond worden.

In de negentiende eeuw was het perslandschap veel rijker en meer versnipperd dan vandaag. Elke gemeente of regio had zijn eigen, vaak concurrerende gazetten zodat ze vandaag een rijke bron vormen voor heemkundigen. Behalve de politieke voorkeur van de krant waren er ook speciale kranten voor speciale doelpublieken zoals landbouwers, duivenmelkers, puzzelaars, boogschutters, kunstliefhebbers enzovoort. Vandaag vind je dergelijke info voor een stuk terug in de speciale katernen van de grote krantentitels.

De tentoonstelling Bijbel van Anjou - Napels 1340 - een koninklijk handschrift ontsluierd in M Leuven bevat meer dan honderd sublieme miniaturen die voor de allereerste keer, en meteen ook voor het laatst, aan het grote publiek getoond worden. De kostbare perkamenten folio’s van de Bijbel zijn voorzichtig losgemaakt. Het is een unieke kans om ze 'in het echt' te bewonderen.

Kranten werden lange tijd beschouwd als een minderwaardige bron. Vandaag de dag worden ze echter veelvuldig geconsulteerd door diverse onderzoekers. De krant is één van de fundamenten geweest van de ontwikkeling van de hedendaagse geschiedenis als nieuwe discipline. Het nieuws van toen geeft ons immers niet alleen inzicht in het socio-culturele, politieke en economische leven van de voorbije eeuwen. De krantenkoppen, lezersbrieven en karikaturen leren ons ook iets over de publieke opinie. Overlijdensberichten, marktprijzen, beurs- en weerberichten kunnen dan weer statistisch worden geanalyseerd. De advertenties gunnen ons een blik op de mentaliteitsveranderingen of de toenemende welvaart en technologie. Trouwens: niet alleen de inhoud is belangrijk. Ook de vorm (lay-out, typografie, …), druk- en verspreidingswijze wordt door wetenschappers onder de loep genomen.

1

• 1. Citekey 1752 niet gevonden

Iets over de fysieke bewaaromstandigheden, wat is goede conservering etc.

Na de tentoonstelling in M Leuven wordt het fragiele juweel onherroepelijk terug ingebonden en verdwijnt het opnieuw in de kluis van de Maurits Sabbebibliotheek, Faculteit Godgeleerdheid (K.U.Leuven). Vanaf dan is de bijbel alleen nog online raadpleegbaar. Het is dus een unieke kans om ze 'in het echt' te bewonderen.

Verzuring vormt de grootste bedreiging van onze historische krantencollecties uit de periode 1840-1950. Het industriële papier dat in deze periode werd gemaakt, bevat veel hout en aggressieve chemicaliën. Het papier wordt bruin, bros en heel breekbaar. Kranten, in de ogen van uitgevers en lezers een wegwerpproduct, werden dan ook nog eens op het goedkoopste, slechtste papier gedrukt.

Verzuring kan worden vertraagd door de bewaaromstandigheden te optimaliseren (constante temperatuur en luchtvochtigheid, goede verpakking, etc.). Het chemisch ontzuren van papier, waarbij de kwalijke stoffen uit het papier worden verwijderd, is een dure zaak. Het verbetert trouwens de broze papierkwaliteit niet. Alleen het verdere verval wordt gestopt.

Verzuurde kranten verbrokkelen en scheuren heel gemakkelijk bij het raadplegen. Daarom geven de meeste bewaarinstellingen hun kranten alleen nog via een kopie ter inzage. Vroeger gebeurde dat met behulp van microfilms. Tegenwoordig wordt er meer gekozen voor digitale kopieën.

Al decennia lang wordt microfilm gebruikt om reserve- en raadpleegkopieën te maken van krantencollecties. Microfilms hebben veel voordelen. Ze zijn in de eerste plaats duurzaam. Een goede kwaliteit microfilm, bewaard onder de juiste omstandheden, heeft een houdbaarheidsdatum van tot wel drie eeuwen. Doordat ze weinig plaats innemen, is de opslag van microfilms goedkoop.

Een nadeel van microfilms is dat er special apparatuur voor nodig is om ze leesbaar te maken. Vroeger waren dat optische toestellen die werkten met projectie en soms ook afdrukken op papier konden produceren. De nieuwste apparaten gebruiken een scantoestel en een computer om pagina's op een monitor weer te geven of om ze als digitaal bestand te bewaren.

Bij oudere films (met een hoog contrast) is de leesbaarheid soms minder goed omdat er informatie wegvalt. Ze zijn ook vaak in diapositief gemaakt, dus met witte letters op een zwarte achtergrond. Een voordeel van de computerlezers is dat ze dit weer kunnen omdraaien, zoals op de foto. De huidige kwaliteit microfilms is zo hoog dat alle informatie van het origineel te zien blijft, behalve kleur. Ze kunnen daardoor ook gebruikt worden om een krantencollectie te digitaliseren.

Net als micofilmering helpt ook digitalisering om kranten en hun informatie te behouden voor de toekomst. Maar doordat digitale beelden op een veel flexibeler manier kunnen worden gepresenteerd dan beelden op microfilms of fiches, zijn digitale krantencollecties beter raadpleegbaar. En digitale kranten kunnen ook via Internet worden aangeboden, waardoor een bezoek aan de bibliotheek of het archief overbodig wordt.

Als de digitale beelden van de kranten wordt omgezet naar machineleesbare tekst (bijvoorbeeld via via optische tekenherkenning), wordt een collectie bovendien geautomatiseerd doorzoekbaar. Dit vergemakkelijkt het opzoeken enorm en maakt het mogelijk om kranten als onderzoeksbron te gebruiken op manieren die vroeger niet mogelijk waren of te te veel tijd kostten.