Tentoonstelling 'Het ideale boek. Honderd jaar "private press" in Nederland, 1910-2010'

Man met uitvouwboek

Deze tentoonstelling geeft voor het eerst een overzicht van de honderdjarige Nederlandse private press-beweging. Mensen die – strevend naar Het Ideale Boek – thuis boeken maken in kleine oplagen, op bijzonder papier, vaak met een speciaal gemaakt lettertype en mooi verzorgd. Dit overzicht varieert van het idealisme van de pioniers, J.C. Bloem, J. Greshoff, P.N. van Eyck en J.F. van Royen, naar de enthousiaste en pragmatische drukkers die tegenwoordig in de marge van het boekenvak opereren. Het overzicht gaat van op een handpers gedrukte boeken, via rijmprenten en bijzondere oorlogsdrukken naar de hedendaagse digitaal gemaakte boeken.

Deze veelzijdige tentoonstelling laat het allemaal zien met unieke documenten – foto’s, schetsen, brieven, beeld- en geluidsfragmenten – en met prachtige boeken die in de hand genomen kunnen worden door de bezoeker. De tentoonstelling eindigt met een staalkaart van ‘Mooi marginaal’, hedendaags bijzonder drukwerk.

Geschiedenis

In 1910 richtten drie dichters (Bloem, Greshoff, Van Eyck) de eerste Nederlandse ‘private press’ op, De Zilverdistel. Vervolgens sloot J.F. van Royen zich bij hen aan en liet in zijn eigen huis een drukpers plaatsen, waarvoor twee nieuwe lettertypes werden ontworpen.

Het was de tijd dat men Het Ideale Boek wilde maken, een reactie op de negentiende eeuwse verwaarlozing van de typografie. Andere drukkers volgden: Sjoerd H. de Roos met zijn Heuvelpers en de gebroeders Venemans met hun Marnixpers zijn enkele vooroorlogse voorbeelden.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog verschenen bijzondere boeken als clandestiene en illegale uitgaven, zoals die van H.N. Werkman en De Bezige Bij. Na de oorlog verdwenen de hooggestemde idealen naar de achtergrond en werd het ambachtelijk drukken op een handpers meer en meer een liefhebberij.

Vanaf de jaren zeventig nam het aantal ‘private presses’ enorm toe door de oprichting van Stichting Drukwerk in de Marge die de handpersen, de loden letters en het drukkersmateriaal, inmiddels cultureel erfgoed, onder hun hoede namen.

Tegenwoordig kan iedereen thuis met een printer proberen zijn ideale boek te maken én een verzameling aanleggen van illustere voorbeelden.

Aanvullende informatie 
  • Bij de tentoonstelling wordt een serie activiteiten georganiseerd: een lunchlezing van Gerrit Komrij, een middag rond Sub Signo Libelli (die onder andere in eerste druk gedichten van Büch en Komrij publiceerde), twee masterclasses en een discussiemiddag rond het boek in de oorlog. Rondleidingen zijn op aanvraag beschikbaar. Zie hiervoor: www.meermanno.nl.
  • Publicatie en website Bij de tentoonstelling verschijnt een rijk geïllustreerd boek; Paul van Capelleveen en Clemens de Wolf (red.), Het ideale boek. Honderd jaar private press in Nederland, 1910-2010, Uitgeverij Vantilt, Nijmegen, 248 pp., 240 ill., € 34,95. Het boek verschijnt ook in een Engelse editie.
  • Een speciale website met honderden afbeeldingen is vanaf 19 november 2010 te raadplegen.
Details
Datum 
20-11-2010 - 20-02-2011
Praktisch

Bezoekersinformatie vindt u op de website van het museum.

Locatie 

Den Haag (Nederland)

Tijd 

Dinsdag tot en met zondag
12:00 - 17:00 uur
Op feestdagen gesloten

  • Agendabericht
  • |
  • 18-08-2010
  • |
  • David Coppoolse (Vlaamse Erfgoedbibliotheken)