'Bibliotheek van kardinaal d’Alsace' volledig gecatalogiseerd

Onlangs werd het laatste volume uit de rijke collectie van Thomas Philippe d'Alsace (1679-1759), aartsbisschop van Mechelen, opgenomen in de elektronische catalogus van de Universiteitsbibliotheek Leuven. Dat betekent dat het Leuvense deel van deze bijzondere collectie boeken, bewaard in de Maurits Sabbebibliotheek, gemakkelijker kan worden geraadpleegd in zijn volledigheid.

Ontstaan in de 18e eeuw

De geschiedenis van de bibliotheek van kardinaal d'Alsace gaat terug tot het begin van de achttiende eeuw. Toen hij werd benoemd tot aartsbisschop, besloot Thomas Philippe d'Alsace om zijn privécollectie boeken onder te brengen in zijn paleis in Mechelen en ter beschikking te stellen van de seminaristen. De bibliotheek van d'Alsace is een opmerkelijke referentie-collectie, die zowel oude als eigentijdse werken uit verschillende domeinen bevat: bijbels en exegetische werken, publicaties over patristiek, theologie, kerkelijk en werelds recht, geschiedenis, filologie, filosofie en exacte wetenschappen werden gretig verzameld. Een Catalogus haereticorum met 'ketterse' teksten completeert de collectie. In 1738 schonk d'Alsace zijn bibliotheek aan het kapitel van de Sint-Rombouts en zo kreeg de bibliotheek een voor die tijd zeer uitzonderlijk semi-openbaar karakter.

De bibliofiele kardinaal zorgde goed voor zijn boeken: de meeste waren gebonden in kalfsleer met een kenmerkende decoratie in goudstempeling. Veel banden dragen het wapen van d'Alsace op de platten. De muren van glinsterende gouden ruggen zijn een echte blikvanger in het preciosamagazijn van de Maurits Sabbebibliotheek.

Verspreiding na de Franse Revolutie

Door de Franse Revolutie raakte de uitzonderlijke collectie van 9.400 genummerde titels verspreid. Tweeëntwintig kisten werden door de Franse revolutionaire regime afgevoerd en kwam terecht in bibliotheken in Parijs, maar ook in de Koninklijke Bibliotheek van België en een paar andere bibliotheken zijn titels uit de collectie te vinden. Meer dan vijfhonderd volumes, vooral juridische titels, kwam terecht in de bibliotheek van de stad Mechelen en worden nu bewaard in het Mechelse Stadsarchief. De rest werd toegevoegd aan de bibliotheek van het Groot Seminarie van Mechelen.

Dankzij de inspanningen van onder andere emeritus hoogleraar Luc Dequeker werd de verzameling oude drukken van het Groot Seminarie (met inbegrip van een belangrijk deel van de Bibliotheek van kardinaal d'Alsace) in 1969 in bewaring gegeven bij de bibliotheek van de Faculteit der Theologie van de KU Leuven. Het toegankelijk maken van deze zeer uitgebreide collectie is een lang proces dat door de Maurits Sabbe Bibliotheek in de komende jaren zal worden voortgezet. De verwerking van de bijna drieduizend titels uit de collectie d'Alsace is een eerste belangrijke stap.

Meer informatie

• Collectiebeschrijving: Bibliotheek van kardinaal d'Alsace (Collectiewijzer Erfgoedbibliotheken)
• Catalogus: LIBISnet | KU Leuven