De Rijmbijbel van Jacob van Maerlant: de uitdagende restauratie van een 13e-eeuws handschrift

Detail uit een miniatuur op folio 129 verso van de Rijmbijbel

De Koninklijke Bibliotheek van België mag onder haar collecties het oudste en tevens rijkst gedecoreerde handschrift van de Rijmbijbel van Jacob van Maerlant rekenen. Het in 1271 gecomponeerde werk draagt als eigenlijke titel Scolastica in dietschen en is een vertaling én eigenzinnige bewerking van het theologische studieboek Historia scholastica van Petrus Comestor ofte Pierre le Mangeur († 1179), met in een tweede deel Die Wrake van Jherusalem.

Broos bladgoud

Door zijn talloze schitterende miniaturen wordt de Rijmbijbel beschouwd als de haute couture onder de Nederlandse handschriften. Ruim 25 jaar geleden werd echter vastgesteld dat het in de miniaturen overvloedig gebruikte bladgoud en fragmenten van de picturale lagen loskwamen. Een restauratie bracht toen te veel risico met zich mee omdat de toenmalige technieken nog niet voldoende ontwikkeld waren. Om verdere schade te voorkomen, verbleef de Rijmbijbel meer dan twee decennia in een kluis.

Digitaliseren, restaureren, valoriseren

In 2015 leek de tijd rijp om het handschrift weer op te diepen. De KBR startte met de conservatie, ontsluiting en valorisatie van haar ms. 15001. In een eerste fase werden de folios volgens zeer hoge kwaliteitseisen volledig gedigitaliseerd door het Alamire Digital Lab (Alamire Foundation - KU Leuven), wat gezien het broze bladgoud een hachelijke klus vormde. In een tweede, consoliderende, fase die nog lopende is wordt de Rijmbijbel gerestaureerd om uiteindelijk opnieuw toegankelijk te worden gemaakt. Aanvullend bronnen-, documentatie- en werkmateriaal zal zorgen voor het valorisatieaspect van het project.

In onderstaand filmpje, gemaakt door de Universiteit Utrecht, kunt u wetenschappelijke medewerkers, docenten, professoren en conservatoren de restauratie en digitale ontsluiting van dit topstuk horen toelichten.

 

  • Nieuwsbericht
  • |
  • 25-07-2016
  • |
  • Webredactie (Vlaamse Erfgoedbibliotheek)