Brittle books aan de UA

Brittle books

In het magazijn voor de Bijzondere Collecties van de Universiteitsbibliotheek Antwerpen staat, behalve oude drukken en moderne kostbare werken, een collectie boeken die er op het eerste zicht uitspringt. Het gaat om ongeveer 12.000 volumes brittle books (broze, zwaar verzuurde boeken). Ze zijn afkomstig uit de voormalige Antwerpse Rijkshandelshogeschool en kwamen na een aantal omzwervingen in 2006 naar de Bibliotheek Stadscampus.

We vinden in de collectie vooral werken over economische ontwikkeling en handel, documentatie met betrekking tot geografie, toerisme en reisverhalen, scheepvaart en zeevervoer, België, Frankrijk, Congo en Duitsland. Qua publicatietypes treffen we behalve monografieën ook veel tijdschriftnummers, naslagwerken en congresverslagen.Het gaat vooral om publicaties uit het begin van de 20ste eeuw; ongeveer drie kwart zag het licht in de periode 1900-1950.

Kaft Imperial Reciprocity uit c. 1903

Waarom waarderen?

De collectie is op stukniveau en op deelcollectieniveau ontsloten in de bibliotheekcatalogus, waardoor de elementaire metadata beschikbaar zijn. Maar tegelijk misten we heel wat cruciale informatie om de collectie echt naar waarde te schatten. Hoe beschadigd is ze echt? Wat is het gebruik van de collectie? En hoe zit het met de vermeende zeldzaamheid? Om een antwoord op die vragen te vinden, werd de collectie onderworpen aan een waarderingsoefening.

Vaststellingen

Via een steekproef kwam aan het licht dat ongeveer 70% van de collectie nog zonder problemen raadpleegbaar is. Verder bleek dat de boeken sinds 2010 gemiddeld goed zijn voor ongeveer 20% van de magazijnaanvragen uit de Bijzondere Collecties. Inhoudelijk sluiten ze goed aan bij het collectieprofiel van de universiteit, die onder andere ontstond uit twee hogescholen voor handel. 

De zeldzaamheid werd op twee manieren onderzocht. Uit de gezamenlijke catalogus van de bibliotheken die zijn aangesloten bij het Anetnetwerk – goed voor zo’n 2.500.000 titels – leidden we af dat 77% van de publicaties uniek is in Anet.

Dit werd bevestigd door een experiment met een geautomatiseerde check van alle titels in UniCat. Dit is de overkoepelende wetenschappelijke catalogus van België die ongeveer 16.000.000 titels uit Belgische universiteitsbibliotheken en de Koninklijke Bibliotheek groepeert.

Naar een nieuw beleid...

Dankzij de waarderingsoefening kan deze informatie meteen vertaald worden naar het concrete collectiebeleid. Gezien de redelijke conditie van de boeken en de behoorlijke interesse in de collectie zal ze in de toekomst (indien mogelijk) niet meer in de leeszaal Bijzondere Collecties geraadpleegd worden, maar in de algemene leeszaal om mogelijke drempels bij studenten en onderzoekers weg te nemen. Haar hoge uniciteit leidde dan weer tot een verschuiving in de digitaliseringsprioriteiten van de universiteitsbibliotheek, die meteen startte met de digitalisering van de oudste volumes van de collectie (vanaf 1831).

Waardering bleek de ideale tool om het potentieel van deze collectie beschadigde boeken niet alleen correct in te schatten, maar ook meteen te maximaliseren.

  • Dossierpagina
  • |
  • 24-09-2019